در حالی که رقابت میان اتریوم و سولانا سالهاست حول محور مقیاسپذیری و کارمزد میچرخد، حالا شکاف عمیقتری در حال شکلگیری است؛ شکافی که به فلسفه وجودی این شبکهها برمیگردد. رهبران هر دو اکوسیستم اخیراً تعریفی کاملاً متفاوت از مفهوم «تابآوری» ارائه دادهاند؛ تعریفی که نشان میدهد این دو بلاکچین نهتنها از نظر فنی، بلکه از نظر نگاه به آینده، ریسک و نقش بلاکچین در جهان نیز در دو مسیر جداگانه حرکت میکنند.
به گزارش میهن بلاکچین، از یکسو، ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، همبنیانگذار اتریوم، تابآوری را بهعنوان توان بقا در بدترین سناریوهای ممکن تعریف میکند؛ از فروپاشی زیرساختها و فشارهای سیاسی گرفته تا مصادره داراییها. از سوی دیگر، آناتولی یاکوونکو (Anatoly Yakovenko)، همبنیانگذار سولانا، تابآوری را در سرعت، توان پردازش بالا و عملکرد بیوقفه شبکه میبیند. این دو نگاه متضاد حالا به یکی از داغترین بحثهای اکوسیستم کریپتو در آغاز ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
ویتالیک بوترین در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) و با بازخوانی «مانیفست بدون اعتماد اتریوم» (Ethereum’s Trustless Manifesto)، تعریف خودش از تابآوری را شفافتر از همیشه بیان کرده است. به گفته او، اتریوم برای مقابله با سناریوهای فاجعهبار طراحی شده است؛ شرایطی مثل حذف سیاسی کاربران، فروپاشی زیرساختها، ناپدید شدن توسعهدهندگان یا حتی مصادره داراییهای مالی.
بوترین تأکید میکند که اتریوم از ابتدا با هدف راحتی یا کارایی حداکثری ساخته نشده، بلکه مأموریت اصلی آن حفظ حاکمیت کاربران حتی در محیطهای خصمانه بوده است. او در اینباره نوشته:
تابآوری یعنی هر کسی، در هر جای دنیا، بتواند به شبکه دسترسی داشته باشد و یک مشارکتکننده کامل باشد… تابآوری یعنی حاکمیت.
این نگاه نشان میدهد که از دید بوترین، ارزش واقعی بلاکچین زمانی معنا پیدا میکند که حتی در شرایط بحران، سانسور و فشار سیاسی هم بتواند مستقل باقی بماند و کاربرانش را تنها نگذارد.
این دیدگاه خیلی زود با واکنش آناتولی یاکوونکو، همبنیانگذار سولانا، روبهرو شد. او ضمن اینکه دیدگاه بوترین را «جذاب» توصیف کرد، اما تعریف متفاوتی از تابآوری ارائه داده است. از نظر یاکوونکو، تابآوری واقعی به معنای توانایی هماهنگسازی حجم عظیمی از دادهها در سراسر جهان، با سرعت بالا و تأخیر بسیار کم، آن هم بدون نیاز به واسطههای مورد اعتماد است.
در نگاه او، قابلیت اطمینان از عملکرد شبکه جداییناپذیر از سرعت و توان پردازش است، نه یک فداکاری فلسفی در برابر آن. یاکوونکو در این زمینه نوشته:
اگر جهان بتواند از سرعت ۱ گیگابیت بر ثانیه و ۱۰ تسویه گروهی سفارشات همزمان با تاخیر ۱۰ میلیثانیه بهره ببرد، این حداقلی است که باید در سراسر جهان بهطور قابل اعتماد ارائه دهیم. اگر نیاز ۱۰ گیگابیت و ۱۰۰ حراج با تسویه گروهی ۱ میلیثانیه باشد، همان را ارائه خواهیم داد.
این جدال فکری پس از آن شدت گرفت که ویتالیک بوترین در روز یکشنبه مدعی شد اتریوم عملاً معضل سهگانه بلاکچین یعنی تمرکززدایی، امنیت و مقیاسپذیری را با استفاده از فناوریهایی مثل PeerDAS و ماشین مجازی اتریوم مبتنی بر دانش صفر (zkEVM) حل کرده است. خبری که در میهن بلاکچین نیز آن را بررسی کردیم.
این ادعا خیلی زود زیر ذرهبین منتقدان رفت. جاستین بونز (Justin Bons)، بنیانگذار سایبر کپیتال (Cyber Capital)، در واکنش به آن نوشت:
مسیر انتخابشده توسط اتریوم یک مسیر بازنده است؛ از نظر عینی نمیتواند در بازه زمانی رقابتی از نظر ظرفیت رقابت کند و اساساً در سرعت هم شانسی ندارد.
او معتقد است که عملکرد و واقعیتهای اقتصادی را نمیتوان به حاشیه راند و فدای ایدهآلگرایی کرد.
رویکرد اتریوم به تابآوری بر پایه احتیاط معماری و افزونگی بنا شده است. این شبکه از چندین کلاینت مستقل برای اجرای تراکنشها و اجماع استفاده میکند تا ریسک توقف تولید بلاک کاهش یابد. تنوع در لایههای مختلف شبکه به این معناست که اگر یک بخش دچار مشکل شود، کل سیستم از کار نمیافت
