۱۸ سال پیش، در تاریخ ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸، فرد یا گروهی ناشناس با نام ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) سندی ۹ صفحه‌ای منتشر کرد که قرار بود شیوه انتقال پول در اینترنت را تغییر دهد. وایت‌پیپر بیت کوین با عنوان «پول الکترونیکی همتا‌به‌همتا» ایده‌ای را مطرح می‌کرد که در آن، برای انجام تراکنش‌های مالی دیگر نیازی به بانک یا واسطه مورد اعتماد نبود.
به گزارش میهن بلاکچین، حالا یک روز از هجدهمین سالگرد انتشار این وایت‌پیپر گذشته و بیت کوین مسیری طولانی را از یک پروژه کوچک در جامعه سایفرپانک‌ها تا تبدیل‌شدن به یکی از بزرگ‌ترین دارایی‌های جهان طی کرده است. با این حال، خالق آن همچنان ناپدید است، میلیون‌ها بیت کوین منتسب به او جابه‌جا نشده‌اند و سوالات زیادی درباره امنیت بلندمدت شبکه، از تهدید رایانش کوانتومی گرفته تا اقتصاد استخراج، همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند.
از یک وایت‌پیپر ۹ صفحه‌ای تا یک شبکه جهانی
ساتوشی در نخستین پیام خود درباره این پروژه نوشته بود: «من روی یک سیستم پول الکترونیکی جدید کار می‌کنم که کاملاً همتا‌به‌همتاست و به هیچ شخص ثالث مورد اعتمادی نیاز ندارد.» ایده اصلی ساده اما تحول‌آفرین بود: رایانه‌های یک شبکه به‌جای بانک، تراکنش‌ها را بررسی کنند و با استفاده از سازوکاری مشترک، مانع دوبار خرج‌کردن یک بیت کوین شوند.
حدود دو ماه بعد، در ۳ ژانویه ۲۰۰۹، نخستین بلاک شبکه بیت کوین استخراج شد و ساتوشی در داده‌های همین بلاک، تیتر روزنامه تایمز درباره احتمال نجات دوباره بانک‌ها با پول دولت را ثبت کرده بود؛ پیامی که فضای بحران مالی سال ۲۰۰۸ و انگیزه‌های شکل‌گیری بیت کوین را به تصویر می‌کشید.
در سال‌های نخست، بیت کوین بیشتر میان علاقه‌مندان فناوری و رمزنگاری شناخته می‌شد و بسیاری آن را کلاهبرداری یا پول مجرمان اینترنتی می‌خواندند. در سال ۲۰۱۰ نیز لازلو هانیچ (Laszlo Hanyecz) برای خرید دو پیتزا ۱۰ هزار بیت کوین پرداخت کرد؛ تراکنشی که بعدها به یکی از مشهورترین اتفاقات تاریخ این بازار تبدیل شد و به روزی پیتزای بیت کوین معروف است. ارزش این مقدار بیت کوین در آن زمان حدود ۴۱ دلار بود، اما با قیمت‌های فعلی، ارزشی چندصد میلیون دلاری دارد.
رشد بیت کوین البته بدون بحران نبود. ورشکستگی صرافی Mt. Gox در سال ۲۰۱۴ و از دست رفتن حدود ۸۵۰ هزار BTC، یکی از نخستین شوک‌های بزرگ این صنعت بود. سه سال بعد نیز اختلاف‌نظر درباره افزایش ظرفیت شبکه به جنگ اندازه بلاک‌ها و در نهایت خلق بیت کوین کش انجامید. در همین دوره، ممنوعیت‌های چین علیه عرضه‌های اولیه توکن و فعالیت صرافی‌ها، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرد.
از سقوط‌های پیاپی تا ورود وال‌استریت
بیت کوین در جریان شیوع ویروس کرونا و همزمان با تزریق گسترده نقدینگی به اقتصاد جهانی، وارد یکی از بزرگ‌ترین دوره‌های صعودی خود شد و در نوامبر ۲۰۲۱ قیمت بیت کوین به رکورد ۶۹ هزار دلار رسید. با این حال، ممنوعیت گسترده فعالیت‌های مرتبط با رمزارزها در چین و سپس ورشکستگی صرافی اف‌تی‌ایکس (FTX) در نوامبر ۲۰۲۲، بار دیگر اعتماد سرمایه‌گذاران را تحت تأثیر قرار داد.
نقطه عطف بعدی در ژانویه ۲۰۲۴ رقم خورد؛ زمانی که کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) نخستین صندوق‌های قابل معامله اسپات بیت کوین را در این کشور تأیید کرد. این تصمیم راه ورود سرمایه‌گذاران سنتی به بازار بیت کوین را هموارتر کرد و در دسامبر همان سال، قیمت این دارایی برای نخستین بار از ۱۰۰ هزار دلار عبور کرد. بیت کوین در اکتبر ۲۰۲۵ نیز به سقف ۱۲۶ هزار دلاری رسید.
